Waarom fietst Bram?
Ik ben Bram Witvliet, geboren in Friesland, maar in mijn vijfde levensjaar verhuisd naar Eindhoven. Daar ben ik in het jaar 2007 met het 12-jarige project “Bram Fietst” begonnen: alle dorpjes en steden in Nederland op de fiets bezoeken en zodoende de fiets promoten en meer aandacht voor natuur en milieu genereren. Aanvankelijk had dit idee niets met onze relatie tot de aarde te maken. Het begon echt als een grap met vrienden: “wedden dat je niet alle dorpen van Brabant langs gaat fietsen?”
Dat deed ik dus wel.
Foto’s als ‘bewijs’ van alle plaatsen
In 2007 maakte ik van ‘alle’ 325 plaatsen foto’s van de plaatsnaambordjes als bewijs en fietste bijna 4000 km door Brabant. Ik won dus de weddenschap! Het fietsen vond ik echter zó leuk dat ik besloot elk jaar zoiets te doen, maar dan telkens in een andere provincie. 27 april 2021 vond de allerlaatste tocht in Drenthe (2020 – 2021) plaats. Alle 12 de provincies zijn dus volledig doorkruist en ik ben overal in Nederland geweest! Hoe een slechte grap uit de hand kan fietsen…
De status van plaatsen in Nederland kent sinds halverwege de 19e eeuw geen enkele juridische basis meer: het is puur een gevoelskwestie sinds stadsrechten betekenisloos zijn geworden. Den Haag is bijvoorbeeld met geen enkele serieus te nemen onderbouwing nog een dorp te noemen. Het plaatsen van plaatsnaamborden is vervolgens een zaak van de gemeenten, en die zijn daar helaas ook lang niet altijd consequent in. Ze zijn wettelijk verplicht om bij een kern, om het even een gehucht, dorp of stad, of wijk of stadsdeel, of badplaats of God weet wat met een bebouwde kom een blauw kombord neer te zetten, vaak met snelheidsrestricties. De witte borden hebben dientengevolge geen andere betekenis dan dat ze aangeven dat er geen bebouwde kom betreden wordt. Ik heb mezelf ten doel gesteld alle plaatsen van Nederland langs te fietsen en foto’s te maken van de plaatsnaamborden. Onder ‘plaatsen’ vallen dan dorpen en steden, en de gehuchten heb ik alleen meegepakt als ze ten eerste een felbegeerd plaatsnaambord hebben, wanneer ik ze toevalligerwijs tegenkom op mijn odyssee door Nederland en het liefst ook nog met een in het oog springende plaatsnaam. Ik ben dus zéér subjectief! Daar komt bij dat ik mijn lijsten weliswaar samenstel door gedegen internetonderzoek, met dank aan onder meer www.plaatsengids.nl, Wikipedia en de officiële sites van de gemeenten zelf, maar er zijn grenzen. Veel kilometers fietsen voor bordjes is door de jaren heen een zelfverklaard ambacht geworden, getuige het verhaal over Noorderhoogebrug. Allesbehalve waterdichte regels dus, hetgeen veel vrijheid en vaak ook hilariteit oplevert, getuige ‘Schaaphok’, ‘Witte Paarden’ en ‘Lepelstraat’!
Goede doelen
Sinds 2011 werd de ‘grap’ serieuzer en ben ik zoveel mogelijk mensen om een donatie gaan vragen. Het eindbedrag schonk ik telkens aan een milieuorganisatie die actief is in de desbetreffende provincie. Zo sponsorde ik IVN Zeeland en hun project ‘Scharrelkids’ in 2017 met liefst €1240! Daarbij is er door de jaren heen steeds meer media-aandacht gekomen: er kwam een Facebookpagina en het project stond onder meer in de Gelderlander, het AD Amersfoort en de Metro. Ook was er een optreden in de Friese talkshow BYNT (Be Your Natural Talent) op Omrop Fryslân en mocht ik zelfs (zij het zeer kort) een paar vragen beantwoorden van Beau bij RTL Summer Night. Daar sprak ik ook Jesse Klaver (!!!) over “Bram Fietst”. Hij was onder de indruk! Dit alles kwam de sponsorinkomsten alleen maar ten goede, hetgeen mijn boodschap ook weer meer kracht bijzette.
De boodschap
“Bram Fietst” is ten eerste een ontzettend uit de hand gefietste hobby. Wat begon als een grap, is nu een levensmissie geworden. Elk jaar weer op dorpenjacht. Het is heerlijk, lekker een dagje weg, de hort op. Fietsen, al dan niet in het gezelschap van een of meerdere vrienden die daar ook van kunnen genieten, in gesprek met elkaar én in stilte met elkaar. Als classicus en taalkundige duiken in de etymologie van plaatsnamen. Op een onderhoudend, of juist moordend tempo door de ongebreidelde verscheidenheid van ons land kachelen, met natuurlijk bezoekjes aan de leukste cafeetjes onderweg. Of met een kameraad samen een steile berg beklimmen: samen afzien werkt verbroederend. Nieuwe plekken ontdekken. Op fietsvakantie gaan. Veel te veel kilometer op een dag maken. Meestal op een tourfiets, soms op een OV-fiets, en soms ook op mijn retro racefiets die ik in Berlijn kocht, of mijn spiksplinternieuwe Bianchi. Maar ik ben geen professionele wielrenner.
Maar inmiddels beschouw ik “Bram Fietst” ook als een soort burgerinitiatief om mensen te laten zien dat er meer aandacht nodig is voor ons prachtige landschap, duurzaamheid en het milieu. De fiets is een fantastisch milieuvriendelijk vervoersmiddel, je kan er perfect het Nederlandse landschap mee beleven, helend voor lichaam en geest en hét alternatief voor de auto! En niet op de laatste plaats: je kan dus ook ontzettend rare dingen doen op een fiets. Zoals 156 km fietsen op een OV-fiets.
En om wat filosofischer te worden, iets wat ik ook graag doe (op de fiets): Klimaatverandering is het belangrijkste thema van onze tijd. Onze relatie met de natuur is verstoord. We willen haar naar onze hand zetten, uitbuiten, domineren, en vooral definiëren als iets wat de mens niet is. Maar als ik fiets, sta ik niet tegenover de natuur. Fietsen staat voor mij voor bevrijding.
De toekomst
Ik hoop met “Bram Fietst” deze ideologie uit te dragen. Alle 12 de provincies zijn nu voltooid en ik heb een boek geschreven. Fietsen door Nederland, kilometers maken, tegen de wind in gaan, wilskracht, duurzaamheid, de 12 provincies en topografie zijn thema’s die langskomen. En inmiddels beraad ik me op nieuwe fietsmissies! Want dat er gefietst blijft worden, staat zo vast als een stuurpen!
Met fietselijke groet,
Bram Witvliet
